Daarom is je brein een slechte verliezer op de beurs

patrick wil het niet zien
Het was voor beleggers bepaald geen rooskleurig eerste kwartaal dit jaar. Eind januari kregen de beurzen een flinke tik, waarna een herstel door ups en downs voorlopig uitbleef. Financieel pijnlijk, maar psychologisch pas echt een risico voor het geluksgevoel dat je ervaart. Wetenschappers Daniel Kahneman en Amos Tversky toonden al in 1979 aan dat verlies psychologisch 2,5 keer zwaarder weegt dan winst. Maar waarom ben ik dan toch nog niet gestopt met beleggen? Mijn brein creëerde het afgelopen kwartaal een heel andere werkelijkheid.

Kop in ‘t zand

De cijfers liegen niet, maar mijn herinneringen wel. Niet dat ik daar iets aan kan doen, want mijn brein zorgt ervoor dat ik alleen ‘zie’ wat ik wil zien. Ik opende mijn beleggingsoverzicht vooral als de media berichtten over positieve stemmingen op de beurs. Zodat ik kon zien hoe goed ik het deed op de beurs: regelmatig flink in de plus. Terwijl ik op de mindere momenten de Peaks-app gewoon niet opende, waardoor ik de grote minnen niet te zien kreeg. Dat voedt mijn gevoel van expertise, waardoor ik het idee heb goed bezig te zijn op de beurs.

Het brein zorgt ervoor dat we alleen zien wat we willen zien, maar dat is niet alles. Ik schrijf mijn goede resultaten onbewust toe aan m’n karakter en expertise, terwijl ik de situatie en de omgeving de schuld geef van tegenslagen. Daarmee creëer ik een gevoel van teleurstelling in plaats van spijt. Een belangrijk verschil, want voor teleurstelling die me overkomt door de situatie hoef ik geen verantwoordelijkheid te dragen. Met spijt werkt dat heel anders. Die voel ik vanwege mijn eigen handelen dat verkeerd uitpakte. Dankzij het ingrijpen door mijn brein kan ik mezelf zonder problemen op de borst kloppen en is het opnieuw mijn expertise die een plus ontvangt. Zodat ik zonder zorgen kan blijven beleggen, want dat heb ik naar mijn weten hartstikke goed onder controle.

We kunnen allemaal geweldig autorijden

Je brein laat je zien wat je wil zien en schrijft positieve gebeurtenissen toe aan je eigen karakter om het gevoel van expertise te behouden. De ideale voedingsbodem voor zelfoverschatting, waar we bijna allemaal last van hebben. Deze onbewuste zelfoverschatting geeft ons het idee dat we goed bezig zijn en zorgt ervoor dat we niet zomaar stoppen met beleggen.

Die zelfoverschatting wordt goed duidelijk als je een groep mensen vraagt hoe goed zij het zelf doen ten opzichte van anderen. Vraag ze bijvoorbeeld hoe goed ze in verhouding tot anderen autorijden. Dat deed ik onlangs tijdens een panelgesprek om te vieren dat Milieu Centraal 20 jaar bestaat. Alle 200 aanwezigen gaven aan dat ze bovengemiddeld goed autorijden en plaatsten zichzelf daarmee bij de beste 15 procent van Nederland. Zo kun je ook beleggers vragen hoe goed zij beleggen in relatie tot anderen. De kans is groot dat 70 tot 90 procent van de beleggers zichzelf een bovengemiddeld goede belegger vindt. Op individueel niveau een prettig idee, maar statistisch is het opmerkelijk en praktisch onmogelijk.

Wat je niet ziet, dat is er niet

Wil je die zelfoverschatting nog een handje helpen en de psychologische pijn van verlies extra afzwakken? Dan kun je, net zoals ik deed, je Peaks-app uit het zicht in een mapje ergens op je telefoon ‘verstoppen’. Zo moet je meer moeite doen om er naar te kijken. Op dezelfde manier blijf je bijvoorbeeld ook gemakkelijker van een zak chips af als je die de volgende keer uit het zicht legt.

Door minder vaak de voortgang van je beleggingen te controleren krijg je automatisch minder vaak te maken met een blik op verlies, waardoor je minder last hebt van de psychologische pijn van verlies. Want verliezen die je niet ziet, die zijn er psychologisch niet. En zo vertelt je brein je dat je een uitstekende belegger bent. Zelfs als het op de beurs helemaal niet zo lekker gaat. Je brein is een slechte verliezer, maar dat levert je wel een fijn gevoel op.