“Grip op je geld houden wordt steeds moeilijker”

Olaf Simonse is Hoofd van Wijzer in geldzaken, een platform van het ministerie van Financiën waar allerlei partijen hun krachten bundelen om verantwoord financieel gedrag in Nederland te bevorderen. Met projecten als de Week van het geld, Financieel gezonde werknemers en de Pensioen3daagse zet Wijzer in geldzaken financiële educatie in Nederland op de kaart.

Olaf heeft drie puberkinderen, die deels bij hem in Amersfoort wonen. Hij is een fanatiek hardloper, mediteert elke avond voordat hij gaat slapen en wordt ultiem gelukkig wanneer hij na een dag hard werken radijsjes uit eigen tuin eet. Hij gaat heel bewust met z’n geld om (dat moet ook wel met zo’n baan), maar in het verleden is dat wel eens anders geweest.

Wanneer was jij niet zo wijs met je geldzaken?
“Toen ik voor mijn eerste baan naar Amsterdam moest reizen vanuit het zuiden van het land en besloot om vierduizend gulden te lenen voor het kopen van een auto. Het werd een Opel Kadett, die na drie maanden met een vastgelopen motor langs de snelweg bleef staan, en het niet meer ging doen. Van mijn ouders heb ik toen geld geleend om een andere auto te kopen, terwijl ik nog bezig was met het aflossen van die eerste lening bij de bank. Ik had natuurlijk tijdens mijn studie al moeten beginnen met geld opzij zetten voor dit soort situaties. Gelukkig konden m’n ouders me uit de brand helpen. Ik ben toen wel nog een paar jaar bezig geweest met het aflossen van twee leningen. En die tweede auto verzekerde ik all risk, wat super duur was. Maarja, ik kon het niet hebben dat het weer mis zou gaan. Als ik daar nu aan denk krijg ik er weer stress van.”

Zijn er in Nederland veel mensen die te weinig geld achter de hand hebben?
“Ja, helaas wel. Eén op de drie Nederlanders heeft geen buffer. En ze hebben lang niet altijd familie of vrienden die kunnen bijspringen als het een keertje mis gaat. Maar er zijn ook positieve trends. Zo zorgt de snelheid van de digitalisering ervoor dat mensen beter hun geldzaken in de gaten houden. Voordat je boodschappen gaat doen kun je even je saldo checken op je telefoon. Er wordt minder rood gestaan en er zijn minder betalingsachterstanden. Aan de andere kant geven mensen door bijvoorbeeld contactloos betalen of online shoppen veel makkelijker geld uit dan voorheen. Geldzaken in de gaten houden is makkelijker geworden, maar grip houden wordt steeds moeilijker.”

Wat valt nog meer op wat betreft Nederlanders en hun geld?
“De afgelopen tien jaar wordt er steeds meer verantwoordelijkheid bij het individu gelegd. Denk aan je ziektekostenverzekering. Daar is zoveel keus in, terwijl vroeger de overheid hierover besliste. Ook op het gebied van pensioen wordt steeds meer van ons verwacht, de garantie is er vanaf. Dat is lastig, want er zijn ontzettend veel mensen die deze verantwoordelijkheid niet aankunnen. We hebben alles ook wel ingewikkeld gemaakt. Als je een laag inkomen hebt, heb je recht op allemaal toeslagen, maar dan moet je wel eerst door een woud aan regeltjes en formulieren. Ik vind het daarom belangrijk dat we vanuit de overheid en vanuit de financiële sector dingen voor mensen gemakkelijker maken.”

Het is zó belangrijk dat je een appeltje voor de dorst hebt als het even tegenzit

Kun je een voorbeeld noemen van zo’n verandering die het voor mensen makkelijker maakt om hun geldzaken te regelen?
“Neem scheiding en pensioen. Na een scheiding houd je recht op de helft van het pensioen dat je partner tijdens het huwelijk heeft opgebouwd. En andersom heeft je partner recht op jouw helft. Maar dat gaat nu heel vaak mis. Je moet een ingewikkeld formulier invullen om het te regelen. Om dat te verbeteren hebben we het formulier een stuk eenvoudiger gemaakt. De volgende stap is dat je helemaal niets hoeft te doen, zodat het automatisch goed gaat. En het zou nóg mooier zijn als je als gescheiden partners je ‘eigen’ potje krijgt. Nu houd je recht op een deel van het pensioen van je ex-partner, wat weer geregel met zich meebrengt. Dat maakt het extra lastig.”

Wat zou je iemand aanraden die slimmer met z’n geld wil omgaan?
“Om elke maand automatisch een vast bedrag opzij te zetten. Voor onverwachte tegenvallers of leuke uitgaven. Het is zó belangrijk dat je een appeltje voor de dorst hebt als het even tegenzit. En heb je eenmaal een mooi spaarpotje, dan kan beleggen een goede manier zijn om wat meer op te bouwen op de lange termijn. Maar dan moet je dat wel doen met geld dat je echt kunt missen. Over het algemeen beleggen Nederlanders niet zo graag. Ze zijn bang voor het risico en stoppen hun geld liever in een oude sok.”

Stop jij je geld ook liever in een oude sok?
“Ik zorg ervoor dat ik genoeg op mijn spaarrekening heb staan, ja. Daarnaast beleg ik ook. Daar begon ik mee toen ik een jaar of dertig was. Een paar aandelen Shell en een paar van Ahold, vooral uit nieuwsgierigheid. Toen ik ze met wat winst verkocht kon ik er een avondje van uit eten. Op dit moment beleg ik in een duurzaam fonds bij Triodos, waar ik ooit een klein bedrag in heb gestopt. Het groeit gestaag, en ik kijk er expres maar twee keer per jaar naar. Mijn Peaks app check ik veel vaker. Dat komt door het gemak: het zit in je broekzak. Ik vind het goed dat Peaks de psychologische barrières om te beginnen met beleggen doorbreekt. Mensen leven in het hier en nu, en zijn nauwelijks bezig met de lange termijn. Zo’n leuk en makkelijk appje maakt de stap om dat wel te doen veel kleiner.”

 

Weet dat je met beleggen risico neemt en je (een deel van) je inleg kúnt verliezen.